Paylaş:

Orta Asiya tarixində qısa, lakin təsirli bir rol oynamış Xarəzmşahlar 1077-ci ildə Anuş Teginin başçılığı ilə qurulmuşdur.

Bu Türk-İslam dövləti zəngin mədəni irsi, geniş torpaqları ilə diqqəti cəlb edirdi. Xərəzmşahlar Kutbəddin Məhəmmədin hakimiyyəti dövründə ticarət və əkinçilikdə böyük irəliləyiş əldə edərək bölgənin iqtisadi gücünə çevrildilər.

İncəsənət və mədəniyyət baxımından xarəzmlilər orta əsrlər İslam dünyasının mühüm mərkəzlərindən biri idi. Köhnə qıpçaq və oğuz türkcəsi kimi dillərlə yanaşı, ərəb və fars dilləri də rəsmi dillər sırasında idi.

Onlar memarlıq, ədəbiyyat və elm sahələrində mühüm töhfələr verərək İslam dünyasının zənginləşməsinə töhfə vermişlər.

Xorazmşahlar Orta Asiyanın tarixi toxumasında dərin izlər qoyan sivilizasiya kimi tanınırlar. 1077-1231-ci illərdə hökmranlıq edən bu dövlət sənət və memarlıqda mühüm əsərlər qoyub getdi.

Xarəzmlər dövründə paytaxt Urgançda və başqa şəhərlərdə çoxlu məscid, mədrəsə və saraylar tikilmişdir. Bu tikililər İslam memarlığının ən yaxşı nümunələrini təşkil edir və bu gün də ziyarətçilərin diqqətini cəlb edir.

Xarəzmşahlar ədəbiyyat və elm sahəsində də zəngin irs qoyublar. Dövrün tanınmış alim və şairləri ərəb və fars dillərində əsərlər yazmışlar. Bu əsərlər İslam dünyasının tanınmasına böyük töhfələr vermişdir.

Xarəzmlər dövrünə aid sənət əsərlərinə miniatürlər, xalçalar və keramika daxildir. Bu əsərlər dövrün estetik anlayışını və sənətkarlığını əks etdirir.

Xorazmlıların mədəni əsərləri Mərkəzi Asiya və İslam dünyasının tarixini anlamaq üçün bu gün də mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu əsərlər keçmişin zənginliyini və mədəni müxtəlifliyini bu günə daşıyır.

Bununla belə, Xarəzmşahların süqutu dramatik oldu. Monqolların bölgəyə daxil olması ilə başlayan proses 1230-cu ildə Yassıçemen döyüşündə Anadolu Səlcuqlarına qarşı məğlubiyyətlə daha da sürətləndi. 1231-ci ildə Sultan Cəlaləddinin vəfatı ilə Xorəzm dövləti tarix səhnəsindən silindi.

Bu tarixi dövr Mərkəzi Asiya və İslam dünyasının mədəni və siyasi tarixində bu gün də mühüm yer tutur. Xorazmşahlar qısa müddətdə yüksələn və sürətlə süqut edən bir imperiya kimi tarixin tozlu səhifələrində öz sirrini qoruyub saxlayırlar.