Paylaş:

İnsan bədənindəki ən sirli və həyati sistemlərdən biri olan həzm sistemi, elmi tədqiqatlar sayəsində son illərdə tamamilə yeni bir ad qazanmışdır: "İkinci Beyin".

Bağırsaqlarımız yediyimizi həzm edən mexaniki bir orqan deyil; 100 milyondan çox neyron və trilyonlarla canlı mikroorqanizmlə, sözün əsl mənasında bədənimizi və zehnimizi idarə edirlər.

Tibb dünyasında Bağırsaq Sinir Sistemi (KBB) adlanan bu quruluş, kəlləmizin içindəki mərkəzi sinir sistemindən tamamilə müstəqil olaraq qərarlar qəbul edə, hiss edə və reaksiya verə bilər. Bundan əlavə, bizə xoşbəxtlik və dinclik hissi verən hormon olan serotoninin təxminən 95%-i beyində deyil, bağırsaqlarda istehsal olunur.

Bağırsaqlarımızda yaşayan nəhəng bakteriya ekosistemi "mikrobiom" adlanır. Bağırsaq mikrobiomu ilə beyin arasında "vagus siniri" adlanan nəhəng bir sinir yolu vasitəsilə iki tərəfli, fasiləsiz bir əlaqə axını mövcuddur.

Bu əlaqə o qədər güclüdür ki, bağırsaq florasındakı balanssızlıqlar əhval-ruhiyyəmizdən və immun sistemimizdən piylənməyə, depressiyaya və hətta Alzheimer və Parkinson kimi nevroloji xəstəliklərin riskinə qədər bütün həyatımıza birbaşa təsir göstərir.

Bu gizli ekosistemi qorumaq və gücləndirmək sağlam bir zehn və xəstəliklərə davamlı bir bədən üçün vacibdir. Elmi ictimaiyyətin son tədqiqatlarına əsaslanaraq, ikinci beynimiz olan bağırsaq mikrobiomumuzu gücləndirmək üçün 7 qızıl tövsiyə:

1. Lif Müxtəlifliyini Artırın və "Göyqurşağı Pəhrizi"ni Təcrübə Edin

Lif bağırsaqdakı faydalı bakteriyaların (prebiotiklər) yaşaması və çoxalması üçün ən vacib qida maddəsidir. Monoton pəhriz bağırsaqdakı bakteriyaların müxtəlifliyini məhv edir. Buna görə də, boşqabınızı müxtəlif rəngli tərəvəzlər, meyvələr, tam taxıllar, qoz-fındıq və paxlalılarla dolduraraq pəhrizinizdə bitki mənşəli müxtəlifliyi maksimum dərəcədə artırın.

2. Fermentləşdirilmiş qidaları pəhrizinizdən kənarda qoymayın

Probiotiklərin təbii mənbəyi olan fermentləşdirilmiş qidalar bağırsaqdakı faydalı bakteriyaların populyasiyasını birbaşa artırır. Evdə hazırlanmış qatıq, kefir, turş kələm, kombuça çayı, tarhana və şalğam suyu kimi canlı mədəniyyətlər ehtiva edən ənənəvi qidaları gündəlik pəhrizinizə daxil etdiyinizə əmin olun.

3. Ultra emal olunmuş qidaları və süni tatlandırıcıları həyatınızdan çıxarın

Qablaşdırılmış hazır qidalar, emulqatorlar, rafinə edilmiş şəkərlər və süni tatlandırıcılar bağırsaq divarının qoruyucu təbəqəsinə ciddi şəkildə zərər verir. Faydalı bakteriyaların sürətlə azalmasına və "sızan bağırsaq" sindromuna səbəb olan bu qidalar bədəndə xroniki iltihabı tetikler və narahatlıq pozğunluqları və depressiya kimi psixoloji problemlərin yolunu açır.

4. Nəzarətsiz və lazımsız antibiotik istifadəsinə son qoyun

Antibiotiklər bədəndəki zərərli bakteriyaları məhv etməklə yanaşı, bağırsaqdakı bütün faydalı ekosistemi atom bombası kimi məhv edir. Həkiminiz xüsusi olaraq təyin etmədikcə heç vaxt antibiotikləri özünüz istifadə etməyin. Müalicə üçün antibiotiklər mütləq lazımdırsa, həmişə həkim nəzarəti altında probiotik əlavələri qəbul edin.

5. Stressin İdarə Edilməsi ilə Vagus Sinirini Sakitləşdirin

Xroniki stress və güclü narahatlıq zamanı bədən tərəfindən ifraz olunan kortizol hormonu bir neçə dəqiqə ərzində bağırsaq florasını mənfi şəkildə dəyişdirə bilər. Beyin və bağırsaq arasındakı bu incə tarazlığı qorumaq üçün meditasiya, dərin nəfəs məşqləri, yoqa, müntəzəm təbiət gəzintiləri və ya sevdiyiniz hobbilər vasitəsilə xroniki stressi nəzarətdə saxlamağa çalışın.

6. Yaxşı və Sirkadian Ritminizə Uyğun Yatın

Qeyri-kafi, nizamsız və keyfiyyətsiz yuxu, bizim kimi bioloji saata (bioritmə) malik bağırsaq bakteriyalarının balansını pozur. Hər gün eyni vaxtda yatmağa və oyanmağa çalışın. Gecə yuxusu zamanı bağırsaq mukozası özünü sürətlə yeniləyir və özünü təmizləyərək növbəti günə hazırlaşır.

7. Yeməyi yavaşca çeynəyin və gün ərzində bol su için

Sağlam həzm prosesi ağızda başlayır. Yeməyi yaxşıca çeynəmək mədə və bağırsaqlardakı həzm yükünü azaldır və fermentlərin balanslı işləməsini təmin edir. Kifayət qədər su qəbulu bağırsaq hərəkətlərini tənzimləyir, toksinlərin bədəndən tez xaric olmasına kömək edir və mikrob balansını dəstəkləyir.