Paylaş:

Hipertoniya, adətən "yüksək qan təzyiqi" kimi tanınan, qanın qan damarlarının divarlarına təzyiqinin normal səviyyədən yüksək olduğu bir vəziyyətdir. Çox vaxt səssizcə irəlilədiyi üçün aşkar etmək çətin ola bilər; lakin uzun müddətdə ürək, beyin, böyrəklər və gözlər kimi həyati orqanlara ciddi ziyan vura bilər. Buna görə də, hipertoniya müasir cəmiyyətlərdə ən vacib sağlamlıq problemlərindən biri hesab olunur.

Qan təzyiqi niyə yüksəlir?
Qan təzyiqi ürəyin nasos gücü, qan damarlarının elastikliyi və bədəndəki maye balansı da daxil olmaqla bir çox amillərin qarşılıqlı təsiri ilə müəyyən edilir. Qan damarları daraldıqda və ya sərtləşdikdə qan axını çətinləşir və təzyiq artır. Genetik meyl, həddindən artıq duz istehlakı, oturaq həyat tərzi, piylənmə, stress, siqaret çəkmə və spirtli içki istifadəsi hipertoniya riskini artıran əsas amillərdir. Bəzi insanlarda yüksək qan təzyiqi aydın bir əsas səbəb olmadan baş verə bilər; buna "ilkin (əsas) hipertoniya" deyilir.

Niyə təhlükəlidir?
Hipertoniyanın ən riskli tərəfi, tez-tez heç bir simptom göstərməməsidir. İnsan özünü yaxşı hiss etsə də, qan damarları və orqanlar yavaş-yavaş zədələnir. Nəzarətsiz yüksək qan təzyiqi infarkt, insult, ürək çatışmazlığı, böyrək çatışmazlığı və görmə itkisi kimi ciddi nəticələrə səbəb ola bilər. Buna görə də, hipertoniya "səssiz qatil" kimi də tanınır.

Simptomlar varmı?
Əksər insanlar heç bir simptom hiss etməsələr də, bəzi hallarda baş ağrısı, başgicəllənmə, tinnitus, çarpıntı, burun qanaması və ya bulanıq görmə kimi şikayətlər yarana bilər. Lakin bu simptomlar görünəndə qan təzyiqi adətən uzun müddət yüksək olur. Buna görə də, erkən diaqnoz üçün müntəzəm ölçmələr böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Həyat tərzinin rolu
Həyat tərzi dəyişiklikləri hipertoniya ilə mübarizədə dərmanlar qədər təsirlidir. Balanslı qidalanma, duz qəbulunu azaltmaq, müntəzəm fiziki fəaliyyətlə məşğul olmaq, sağlam çəkini qorumaq və stressi idarə etmək qan təzyiqinə müsbət təsir göstərir. Bu vərdişlər yalnız qan təzyiqini aşağı salmır, həm də ümumi həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırır.